Hamilelik döneminde anne adaylarının en çok merak ettiği konulardan biri, günlük hayatta severek tüketilen içeceklerin bebeğe zarar verip vermediğidir. Son yıllarda popülerliği hızla artan yerba mate çayı da bu içeceklerden biri haline geldi. Özellikle enerji vermesi, zihin açıklığı sağlaması ve kahveye alternatif olarak görülmesi nedeniyle birçok kişi tarafından tercih ediliyor. Peki hamileler mate çayı içebilir mi? Yerba mate gebelikte güvenli mi? İşte anne adaylarının mutlaka bilmesi gereken detaylar…
Yerba mate, Güney Amerika kökenli bir bitkisel içecektir. Arjantin, Brezilya, Paraguay ve Uruguay gibi ülkelerde oldukça yaygın tüketilir. İçeriğinde doğal kafein, antioksidanlar, polifenoller ve çeşitli mineraller bulunur. Bu nedenle enerji artırıcı etkisiyle bilinir. Ancak hamilelik döneminde işin içine kafein girince dikkatli olunması gerekir.
Uzmanlara göre gebelikte günlük toplam kafein tüketiminin 200 mg’ı geçmemesi önerilir. (Medical Park) Çünkü kafein plasenta yoluyla bebeğe geçebilir ve bebeğin metabolizması bu maddeyi yetişkinler kadar hızlı parçalayamaz. Bu durum bazı riskleri beraberinde getirebilir.
Yerba mate tam da bu noktada tartışmalı hale gelir. Çünkü birçok kişi mate çayını “bitki çayı” olarak düşündüğü için tamamen zararsız sanır. Oysa mate, klasik bitki çaylarından farklı olarak yüksek miktarda doğal kafein içerir.
Yerba mate çayındaki kafein miktarı demleme şekline göre değişir. Ortalama bir kupa mate çayında yaklaşık 70–90 mg civarında kafein bulunabilir. Bu miktar bazı kahve türlerine oldukça yakındır. Gün içinde birkaç kupa tüketildiğinde günlük güvenli sınır kolayca aşılabilir.
Üstelik anne adaylarının sadece mate çayından aldığı kafein hesaplanmamalıdır. Kahve, çay, çikolata, kola ve enerji içecekleri de günlük toplam kafein miktarına dahildir.
Örneğin:
1 kupa mate çayı
1 Türk kahvesi
Birkaç parça bitter çikolata
bir araya geldiğinde günlük güvenli sınırın üzerine çıkılması mümkündür.
Araştırmalar yüksek miktarda kafein tüketiminin bazı gebelik riskleriyle ilişkili olabileceğini göstermektedir. Bunlar arasında:
Düşük riski
Düşük doğum ağırlığı
Bebekte gelişim geriliği
Uyku problemleri
Anne adayında çarpıntı
Susuzluk ve sıvı kaybı
Anksiyete ve huzursuzluk
gibi durumlar yer alabilir.
Özellikle ilk trimester olarak bilinen ilk 3 ayda aşırı kafein tüketimi konusunda daha dikkatli olunması gerektiği belirtilmektedir. Çünkü bebeğin organ gelişimi bu dönemde gerçekleşir.
Bu sorunun cevabı net bir “evet” ya da “hayır” değildir. Burada önemli olan miktardır. Eğer anne adayı gün içinde başka hiçbir kafeinli ürün tüketmiyorsa ve doktoru da onay veriyorsa ara sıra az miktarda mate tüketimi bazı uzmanlara göre sorun oluşturmayabilir.
Ancak düzenli ve yüksek miktarda mate çayı içmek gebelikte önerilmez.
Özellikle şu durumlarda mate çayından uzak durulması gerekir:
Riskli gebelik
Düşük tehdidi
Yüksek tansiyon
Çarpıntı problemi
Uykusuzluk
Anksiyete
Gebelik şekeri
Erken doğum riski
Bu tür durumlarda doktorlar genellikle kafeini minimum seviyeye indirmeyi tavsiye eder.
Mate çayıyla ilgili en dikkat çekici konulardan biri sadece kafein değildir. Bazı araştırmalarda aşırı sıcak tüketilen mate içeceklerinin yemek borusu sağlığı üzerinde olumsuz etkiler oluşturabileceği tartışılmıştır. Bu nedenle özellikle çok sıcak şekilde tüketilmesi önerilmez.
Bunun yanında mate çayının bazı kişilerde:
Mide asidini artırdığı
Reflüyü tetiklediği
Demir emilimini azaltabildiği
Kalp ritmini hızlandırabildiği
bilinmektedir.
Hamilelikte zaten artan mide hassasiyeti düşünüldüğünde mate çayı bazı anne adaylarında mide yanmasını daha da artırabilir.
Hamilelikte demir ihtiyacı ciddi şekilde artar. Çünkü anne vücudu hem kendisi hem de bebek için kan üretimini artırır. Kafeinli içeceklerin bazı minerallerin emilimini azaltabildiği bilinmektedir.
Bu nedenle mate çayının özellikle yemeklerle birlikte tüketilmesi önerilmez. Demir eksikliği yaşayan anne adaylarının bu konuda daha dikkatli olması gerekir.
Uzmanlar genellikle:
Yemekten hemen sonra mate içilmemesini
Demir ilacıyla birlikte tüketilmemesini
Aç karnına aşırı miktarda içilmemesini
önerir.
Birçok anne adayı mate çayını enerji verdiği için tercih eder. Ancak gebelik döneminde daha güvenli alternatiflere yönelmek daha doğru olabilir.
İşte bazı seçenekler:
Doktor onayıyla tüketilebilecek bazı bitki çayları şunlardır:
Ihlamur
Kuşburnu
Rezene
Zencefil
Papatya (ölçülü şekilde)
Ancak her bitki çayı masum değildir. Bazı bitkiler rahim kasılmalarını tetikleyebilir. Bu nedenle gelişigüzel bitki çayı tüketmek doğru değildir.
Hem mideyi rahatlatır hem de enerji hissini artırabilir. Özellikle sabah bulantılarında faydalı olabilir.
Protein ve kalsiyum desteği sağlar. Uzun süre tok tutar.
Doğal enerji kaynağıdır. Şeker ilavesiz hazırlanmalıdır.
Hamilelik sonrası dönemde de mate çayı konusunda dikkatli olunmalıdır. Çünkü kafein anne sütüne geçebilir. Özellikle yenidoğan bebeklerde:
Huzursuzluk
Gaz sancısı
Uyku düzensizliği
gibi sorunlar oluşabilir.
Bu nedenle emzirme döneminde de günlük kafein miktarı sınırlandırılmalıdır.
Yerba mate genellikle metabolizma hızlandırıcı etkisi nedeniyle diyet yapanlar tarafından tercih edilir. Ancak hamilelik bir zayıflama dönemi değildir. Gebelikte amaç sağlıklı kilo yönetimidir.
Mate çayının iştah baskılayıcı etkisi bazı anne adaylarında yeterli beslenmeyi zorlaştırabilir. Bu nedenle “hamilelikte kilo almamak için mate içmek” kesinlikle doğru bir yaklaşım değildir.
Mate çayına yönelen birçok anne adayı aslında enerji eksikliği yaşadığı için bu içeceği tercih eder. Ancak gebelikte yorgunluk çoğu zaman normaldir.
Enerji seviyesini doğal yollarla artırmak için:
Düzenli uyku
Demir seviyesinin kontrol edilmesi
Bol su tüketimi
Dengeli beslenme
Hafif yürüyüşler
Şeker tüketimini azaltmak
oldukça önemlidir.
Sürekli halsizlik yaşayan anne adaylarının mutlaka doktora başvurması gerekir. Çünkü altta yatan demir eksikliği veya vitamin eksiklikleri olabilir.
Kadın doğum uzmanlarının büyük kısmı gebelikte yüksek kafein tüketiminden kaçınılmasını önerir. Yerba mate de ciddi miktarda kafein içerdiği için kontrollü tüketilmesi gereken içecekler arasında değerlendirilir.
Burada önemli olan şudur:
Her gebelik farklıdır.
Her anne adayının sağlık geçmişi farklıdır.
Güvenli miktar kişiye göre değişebilir.
Bu nedenle internette okunan bilgilere göre hareket etmek yerine mutlaka doktora danışmak gerekir.
Hamilelikte mate çayı tamamen yasak değildir ancak dikkatli tüketilmesi gereken içeceklerden biridir. İçeriğindeki yüksek kafein nedeniyle aşırı tüketim önerilmez. Günlük toplam kafein miktarı hesaplanmalı ve mümkün olduğunca düşük tutulmalıdır.
Özellikle riskli gebelik yaşayan anne adaylarının mate çayından uzak durması daha güvenli olabilir.
Kısacası:
Ara sıra ve kontrollü tüketim bazı durumlarda sorun yaratmayabilir.
Ancak düzenli ve fazla tüketim risk oluşturabilir.
Doktor onayı olmadan alışkanlık haline getirilmemelidir.
Anne adaylarının bu dönemde en önemli önceliği bebeğin sağlıklı gelişimi olmalıdır. Bu nedenle “doğal” ya da “bitkisel” olduğu düşünülen her ürünün güvenli olduğu varsayılmamalıdır. Yerba mate de bu konuda dikkat edilmesi gereken içeceklerden biridir.
Hamilelik döneminde birçok kadın “bitkisel olduğu için zararsızdır” düşüncesiyle farklı çaylara yöneliyor. Ancak uzmanlar, her bitki çayının gebelikte güvenli olmadığını özellikle vurguluyor. Yerba mate de bu nedenle sıradan bir bitki çayı gibi değerlendirilmemelidir. İçeriğindeki doğal uyarıcı maddeler nedeniyle kontrollü tüketilmesi gerekir.
Özellikle internet ortamında mate çayıyla ilgili çok fazla bilgi kirliliği bulunuyor. Bazı kaynaklar tamamen güvenli olduğunu söylerken bazıları kesinlikle tüketilmemesi gerektiğini iddia ediyor. Aslında burada en önemli konu kişinin sağlık durumu, gebelik süreci ve tüketim miktarıdır.
Hamilelikte vücut çok daha hassas çalışır. Normal dönemde sorun yaratmayan bazı içerikler gebelikte daha farklı etkiler gösterebilir. Bu nedenle mate çayı tüketmeden önce şu sorular mutlaka düşünülmelidir:
Gün içinde toplam ne kadar kafein alıyorum?
Çarpıntı veya tansiyon problemim var mı?
Doktorum kafein konusunda uyarıda bulundu mu?
Riskli gebelik grubunda mıyım?
Uyku problemleri yaşıyor muyum?
Bu soruların cevapları mate çayı tüketimi konusunda belirleyici olabilir.
Birçok kişi mate çayıyla yeşil çayı karıştırır. Ancak bu iki içecek tamamen farklı bitkilerden elde edilir. Yeşil çay Camellia sinensis bitkisinden üretilirken yerba mate, Ilex paraguariensis isimli Güney Amerika kökenli bir bitkiden elde edilir.
İkisinin ortak noktası ise doğal kafein içermeleridir. Bu nedenle her ikisi de hamilelikte kontrollü tüketilmelidir.
Üstelik mate çayındaki kafein bazı durumlarda yeşil çaydan daha yüksek olabilir. Bu nedenle “çay olduğu için hafiftir” düşüncesi yanıltıcı olabilir.
Anne adaylarının en sık yaptığı hatalardan biri sadece kahveyi kafein kaynağı sanmalarıdır. Oysa günlük tüketilen birçok ürün kafein içerir.
Örneğin:
Türk kahvesi
Filtre kahve
Siyah çay
Yeşil çay
Yerba mate
Çikolata
Kola
Enerji içecekleri
toplam kafein miktarına dahil edilmelidir.
Bu nedenle sabah kahve içip gün içinde birkaç kupa mate tüketmek farkında olmadan önerilen sınırın üzerine çıkılmasına neden olabilir.
Mate çayına ihtiyaç duyacak kadar yoğun yorgunluk hissediliyorsa önce yaşam düzenine bakılmalıdır. Çünkü gebelikte enerji düşüklüğü çoğu zaman yanlış beslenme ve yetersiz sıvı tüketimiyle ilişkilidir.
Anne adayları için doğal enerji sağlayabilecek bazı besinler şunlardır:
Muz
Yulaf
Ceviz
Badem
Yoğurt
Yumurta
Avokado
Bol su tüketimi
Ayrıca kısa yürüyüşler ve temiz hava da enerji seviyesini artırabilir.
Aşırı kafein tüketiminin düşük riskini artırabileceğine dair çalışmalar bulunmaktadır. Bu nedenle mate çayı kontrollü tüketilmelidir.
Uzmanlar düzenli ve yüksek miktarda tüketimi önermez. Günlük toplam kafein hesabı mutlaka yapılmalıdır.
Fazla miktarda kafein bebeğin gelişimini etkileyebilir. Özellikle yüksek tüketim risk oluşturabilir.
Kafein anne sütüne geçebilir. Bu nedenle emzirme döneminde de dikkatli olunmalıdır.
Yerba mate son yılların en popüler içeceklerinden biri olsa da hamilelik döneminde bilinçli tüketilmesi gerekir. Anne adaylarının internetteki yorumlara göre değil, doktor tavsiyesine göre hareket etmesi en doğru yaklaşım olacaktır.
Unutulmamalıdır ki gebelikte önemli olan sadece annenin değil bebeğin sağlığıdır. Bu nedenle “bitkisel” etiketi taşıyan ürünlerin bile dikkatli tüketilmesi gerekir. Mate çayı da kontrollü yaklaşılması gereken içeceklerin başında gelir.