Kimyon hiç tartışmasız keskin ve etkileyici kokusu ile rengi ile son derece karakteristik bir şifalı bitkidir. Temel olarak bakıldığı zaman ülkemizde de çok sık bir biçimde aşağıda verilen tariflerden de görüleceği gibi çok değişik yemeklerde kullanılır. Form olarak bakıldığı zaman ise tane kimyon ve de bilinen toz kimyon formları olduğu görülür.
Kimyon farklı renklerde olan bir bitkidir: Siyah kimyon, kahverengi kimyon, beyaz kimyon gibi renkleri vardır. Her bir farklı rengin de kendince özelliği mevcuttur. Kahverengi kimyon dünyada en çok bilinen ve nerede ise tüm yemeklerde damak lezzetine bağlı olarak kullanılan bir kimyon türüdür. Siyah kimyon ise Hint ve Ortadoğu mutfağının vazgeçilmezleri arasındadır. Beyaz kimyona gelindiğinde ise diğerlerine göre daha hafif bir aroması ve kokusu olduğu için hem kimyon seven, hem de çok ağır aroma sevmeyenler içindir. Dolayısıyla kimyonun renkleri de kullanılan coğrafyayı ve yemekleri etkiler
Kimyon isimli bu çok özel baharatın besin değeri ile verilebilecek bilgi şu biçimdedir:
100 gram kimyonda
· Kalori değeri: 375 kcal
· Karbonhidrat değeri: 44.2 gr
· Lif oranı: 10.5 gr
· Protein miktarı: 17.8 gr
· Yağ oranı: 22.3 gr
· Kolesterol: 0.0 m.gr
· A Vitamini: 1270.0 IU
· C Vitamini: 7.7 m.gr
· Potasyum: 1788.0 m.gr
· Kalsiyum: 931.0 m.gr
· Demir: 66.4 m.gr
Her ne kadar doğrudan bu yazının konusu olmamakla birlikte kimyon faydaları için verilebilecek temel bilgiler şunlardır:
· Sindirim sistemini destekler
· Bağışıklık sistemini güçlendirir
· Kalp sağlığını korur
· İltihap problemine iyi gelir
· Ağrıları hafifletir
· Son derece güçlü bir antioksidandır
· Yaşlanma belirtilerini geciktirir
· Sivilce gibi sorunlara iyi gelir
Elbette böylesi önemli faydaları olmasına rağmen, hassas olan bünyelerde alerjik reaksiyonlara neden olabilir. Aşırı tüketildiği zaman mide problemlerine yol açabilir. Ayrıca yine aşırı tüketiminde kan şekerini düşürebilir.
Kimyon aşağıda belirtilen yemek sınıflarında kullanılabilir:
· Çorbalar
· Salatalar
· Baklagiller
· Köfteler
· Dolmalar sarmalar
· Mezeler
· Kebaplar
· Börekler
· Et yemekleri
· Baharatlı pilavlar
· Meksika mutfağı
· Ve elbette Hint mutfağı
Şimdi biz bu yemek kategorilerinden yemek tarifleri vereceğiz. Hadi o zaman başlayalım. İşte birbirinden güzel kimyon ile yapılabilecek lezzetler
Kimyon ile yapılacak en bilinen en klasik lezzetlerin başında barbunya pilaki geliyor. Şimdi gelin ona bakalım:
Önce malzemeleri
· 500 gram taze ya da haşlanmış barbunya
· 1 tane büyük boy kuru soğan
· 2 tane havuç
· 1 tane patates
· 2 diş sarımsak
· 2 tane domates
· 1 tam yemek kaşığı domates salçası
· 1 çay bardağı saf zeytinyağı
· 1 çay kaşığı beyaz toz şeker
· 1 çay bardağı kaynamış su
· 1 çay kaşığı tuz
· 1 çay kaşığı karabiber
· 1 çay kaşığı kimyon
Şimdi de gelelim yapılışına
Soğan yemeklik doğranıp zeytinyağı içinde pembeleşinceye kadar kavrulur. Küp küp doğranmış olan havuç ve patatesler eklenip birkaç dakika sotelenir. Akabinde ezilmiş sarımsaklar, doğranmış domatesler ve salça eklenir, karıştırarak pişirilir. Haşlanmış ya da ayıklanmış taze barbunya da eklenip karışıma yedirilir. Üstüne kalan malzemeler ilave edilip tencerenin kapağı kapatılır. Kısık ateşte barbunya yumuşayana dek ortalama 30-35 dakika pişirilir. Ilıdıktan sonra üstüne limon dilimleri ya da maydanoz eklenip servis edilir.
Şimdi de size gelin bir anne köftesi tarifi verelim. Hem de kimyon konulan. Elbette önce malzemeleri
· 1 k.gr kıyma
· 2 adet yumurta
· 2 adet kuru soğan
· 4 diş sarımsak
· 1 tutam ince kıyılmış maydanoz
· 2 dilim bayat ekmek içi
· 1 kahve fincanı oranında süt
· 1 tam çay bardağı galeta unu
· 1 çay kaşığı kimyon
· 1 çay kaşığı tuz
· 1 çay kaşığı karabiber
· 1 kahve fincanı sıvı yağ
Şimdi de sırada yapılışı var.
Geniş bir kabın içine kıyma konur. Üzerine rendelenmiş soğan, sarımsak, maydanoz katılır. Bunun üzerine yumurta eklenir. Diğer tarafta ekmek içi iyice ufalanır ve sütün içinde bekletilir. Bu karışıma galeta unu ilave edilip, iyice karıştırılır. Bu karışım da kıyma içine katılıp hepsi iyice yoğurulur. Sonrasında karışıma tuz, kimyon, karabiber ilave edilir. İyice yoğurma işlemi tamamlandıktan sonra üstü kapatılıp buzdolabında en az bir saat bekletilir. Sonra buzdolabından çıkarılıp şekil verilip, sıvı yağıda kızartılır.
Yolu Gaziantep kentinden geçenler bu yemeği mutlaka bilir. Yapılışı da son derece basittir. Nohutlar haşlanır. Sonra üzerine tuz, kimyon katılır ve lavaş içine sarılarak afiyetle tüketilir. Doyurucu, sağlıklı bir besin.
Kimyon birçok yemekte kullanılıyor. Bu tarif de meze kategorisinde yer alıyor. Süzme yoğurt ile tahin birleştirilir. İçine kimyon ilave edilir ve meze olarak tüketilir. Basit ve çok leziz bir tarif. Dahası hiç de zaman almıyor.
Şimdi sırada mahluta çorbası var. Bu çorba Adana yöresinden. Hadi gelin bu kimyonlu çorbaya da bir bakalım.
Malzemeleri
· 1 tam su bardağı kırmızı mercimek
· 1 tam yemek kaşığı pirinç
· 1 tane kuru soğan
· 1 tam yemek kaşığı domates salçası
· 1 tam yemek kaşığı tereyağı
· 1 tam yemek kaşığı sıvı yağ
· 1 tatlı kaşığı sıkılmış limon suyu
· 6 su bardağı kaynamış sıcak su
· Yarım tatlı kaşığ tuz
· Yarım tatlı kaşığı karabiber
· Yarım çay kaşığı kimyon
· Yarım çay kaşığı pul biber
· 1 çay kaşığı kuru nane
Yapılışına gelindiğinde ise
Mercimek ile pirinç yıkanıp tencereye alınır, 6 su bardağı sıcak su eklenerek yumuşayana değin haşlanır. Başka bir tava içinde tereyağı ile sıvı yağı kızdırılır, doğranmış soğan kavrulur. Salça eklenip kavurmaya devam edilir. Bu karışımın içine haşlanan mercimek-pirinç karışımına ilave edilir. Blenderden geçirilir. Tuz, baharatlar ve de limon suyunu eklenip birkaç dakika daha kaynatılır. Üstüne naneli pul biberli yağ gezdirilerek sıcak servis yapılır.
Tarifler bunlarla sınırlı değil, kısır içine, karnıyarık yemeğine, güveçlere ve daha pek çok şeye kimyon ilave edebilirsiniz. Hepsine ayrı bir lezzet katacaktır.