Vegan Beslenmenin Türleri Faydaları Riskleri

İnsanların yaşamının en temel gereksinimlerinin başında beslenme gelir. Kimse sürekli olarak aç kalamaz. Sağlıklı bir yaşamın olmazsa olmazları arasında kaliteli beslenme olgusu vardır ki, bir önceki yazımızda bu hususa ayrıntılı olarak değinilmiş durumdadır. Bu yazıda ise vegan beslenme hususuna bilim insanlarının verilerine de dayanarak ama son derece anlaşılır biçimde yer vereceğiz. Şimdi dilerseniz işin alfabesinden başlayarak başlayalım.

Vegan Ne Anlama Gelir?

Adım adım giderek önce vegan sözcüğünün ne anlama geldiğine bakmak gerekir. Sonuç itibarıyla beslenme sözcüğünün anlamını biliyoruz ama vegan sözcüğü bazılarımıza yabancı olabilir. En başta şunu net olarak ifade etmek gerekir ki veganlık bir durum, bir felsefedir. Çok özel bir yaşam biçimidir. Veganlık, uygulanabilir ve mümkün olabildiği ölçüde giyim, yiyecek ya da herhangi başka bir amaç için hayvanların kullanılmamasıdır. Bu noktada net bir duruşu vardır. Veganlıkta hayvanların, kişilerin ve çevrenin faydasına hayvan içermeyen alternatiflerin geliştirilmesini ve de kullanımını teşvik etmektedir. Felsefe olgusu da tam olarak burada başlamaktadır. Vegan olan kişiler hayvan derisinden yapılan kürk ve deri gibi şeyleri hiçbir biçimde kullanmaz.

Vegan Beslenme Nedir?

Vegan beslenme nedir şimdi de onu ifade etmemiz gerekir. Zira bu konuya tam hakim olmayanlar için özellikle vejetaryen beslenme ile ciddi bir biçimde karıştırılmaktadır. Her ne kadar birbirine benzemelerine rağmen aralarında önemli farklar olduğu da aşikar olan bir durumdur. Nitekim bir başka yazımızda da vejetaryen beslenme hususuna değiniyoruz. O yazımızı okumanızı da tavsiye ederiz. Şimdi gelelim asıl konumuza yani vegan beslenmenin ne olduğuna. Kavramsal olarak bakıldığında vegan beslenme, en basit ifade ediş biçimi ile yukarıda verilen bilgilerden de görülür olduğu gibi hayvansal gıdaları türü fark etmeksizin tüketmezler ve tamamen bitkisel bazlı olarak beslenirler. Aşağıda da konu ile ilgili detaylar verilmiş durumdadır.

Vegan Beslenme ile Vejetaryen Beslenme Arasındaki Farklar

Tam da bu noktada vegan beslenme ile vejetaryen beslenme arasındaki farka değinelim. Vegan olarak beslenen kişiler hiçbir biçimde hayvansal gıda tüketmez iken vejetaryen olan kişiler her ne kadar hayvansal et yemese de et, süt gibi hayvansal gıdaların rahatlıkla tüketirler ve beslenme biçimlerinde yer verirler. Yine burada ikisi arasında ki en temel farkı bir kere daha anımsatmak gerekir ise veganlık bir yaşam biçimi ama vejetaryenlik bir beslenme biçimidir.

Vegan Beslenme Türleri

Vegan beslenme deyip geçmemek lazım. Kendi içinde farklı türleri vardır. Sonuçta bir felsefe olduğu için kendi içinde çeşitlenmesi de son derece normal olan bir durumdur. Şimdi gelin onlara bakalım.

Çiğ Vegan Beslenme

Vegan beslenme içinde en sık tercih edilenlerdendir. Bu tür beslenme de kavramın kendisinden de net olarak anlaşılır olduğu gibi sadece çiğ olarak yani pişirmeden besin maddeleri tüketilir. Herhangi bir işleme tabi tutulmadan besinler tüketilir. Çiğ vegan beslenmenin başlı başına bir yazı konusu olarak artıları ve eksileri vardır.

Yüksek Proteinli Vegan Beslenme

Gelelim bir vegan beslenme türüne. Bu da yüksek proteinli vegan beslenmedir. Bu beslenme türü için de şu bilgiler verilebilir: Protein açısından yüksek gıdalar ile yapılan bir vegan beslenme biçimidir. Yulaf, tohumlar, kuruyemişler, tofu, kinoa, fasulye bu beslenme biçiminde ağırlıklı olarak yer alır. Soya da bu beslenme biçiminin en temel argümanları arasında yer alır. Özellikle sporcular için ideal olan bir beslenme biçimidir. Yine de dezavantajları olabileceği de göz önüne alınmalıdır. Bu konuda da uzun uzun açıklamalar yapmak mümkündür.

Vegan Diyabetik Beslenme

Üçüncü olarak da vegan diyabetik beslenme olgusuna değinelim. Bu da sıklıkla tercih edilen bir beslenme biçimidir. Özelliği ise kan şekerini hızla yükseltme özelliği olan yüksek glisemik, rafine karbonhidratlar olmak üzere, orta derecede düşük seviyede karbonhidrat içeren bir beslenme biçimidir. Bu beslenme biçiminin de kendi içinde olmazsa olmazları vardır. Genelde sağlıklı yağlar ile birlikte dengelenerek bu beslenme biçimi gerçekleştirilir.

Glutensiz Vegan Beslenme

Glutensiz vegan beslenme kavramın kendisinden de net olarak anlaşılır olduğu gibi glüten hassasiyeti olanlar ve/veya çölyak hastası olan veganlar için geçerlidir. Bu beslenme biçiminde glüten içermeyen besin maddeleri ile vegan beslenme gerçekleştirilir.

Vegan Beslenmenin Faydaları

Vegan beslenme biçiminin başlıca faydaları aşağıda yazılı olduğu gibidir:

·        Kalp sağlığını korur

·        Kanser riskini önlemeye yardımcı olur

·        Tip 2 diyabet riskini önler

·        Kilo yönetimini kolaylaştırır

·        Türü ne olursa olsun çok daha fazla vitamin ve mineral alırlar

·        Sürdürülebilirliğe katkısı vardır

·        Metabolik sendromu önler

Vegan Beslenmenin Riskleri

Vegan beslenmenin riskleri noktasında da şu bilgiler verilebilir:

·        B12 vitamin eksikliği

·        Demir eksikliği

·        D vitamini eksikliği

·        Kalsiyum eksikliği

Vegan Beslenme Kimler İçin Risklidir?

Vegan beslenme her ne kadar bir felsefe olsa da kadınlarda emzirme ve hamilelik dönemlerde tek yönlü bir beslenme olacağı için risk içerebilir. Bunun yanı sıra kronik rahatsızlığı olanlarda da risk teşkil edebilmektedir. Bu tür durumlarda mutlaka bir uzman hekime danışılması gerekir.

Vegan Beslenme Listesi

Şimdi de size örnek genel haftalık bir vegan beslenme listesi vererek yazımızı tamamlayalım

Pazartesi:

·        Kahvaltıda: Sote mantar, avokado, roka ve de tofu peyniri

·        Öğle Yemeğinde: Mercimek köftesi, yumurta kullanılmayan hamurla yapılmış tam tahıllı makarna ile salata

·        Akşam Yemeğinde: Karnabahar ve de nohutla hazırlanan sebze sote

·        Ara Öğünlerde: Patlamış mısır ve de sebze cipsi

Salı

·        Kahvaltıda: Çilek, ceviz ve chia tohumlu olan Hindistan cevizi yoğurdu

·        Öğle Yemeğinde: Sotelenmiş lahana ve ıspanaklı kuskusla fırınlanmış tofu

·        Akşam Yemeğinde: Buharda pişirilmiş olan sarımsaklı karnabahar, yeşil fasulye, mercimek unuyla yapılmışolan ekmek

·        Ara Öğünlerde: Vegan çikolata ve kuruyemiş

Çarşamba

·        Kahvaltıda: Fırında pişirilmiş tatlı patates, fıstık ezmesi ve de muz

·        Öğle Yemeğinde: Kinoa, domates, soğan, fasulye, kişnişle hazırlanmış olan salata

·        Akşam Yemeğinde: Sotelenmiş mantar ve de yeşilliklerle hazırlanmış olan salata

·        Ara Öğünlerde: Karışık meyveler ve de ceviz

Perşembe

·        Kahvaltıda: Tofu, buharda pişirilmiş brokoli ve de lahana salatası

·        Öğle Yemeğinde: Kahverengi pirinç, haşlanmış nohutla hazırlanmış olan salata

·        Akşam Yemeğinde: Salatalık, biber, zeytin, kuru domates, lahana ve de maydanoz salatası

·        Ara Öğünlerde: Armut ve yulaf, chia tohumu, fındık yağı ve de kuru meyvelerden yapılmış olan enerji barları

Cuma

·        Kahvaltıda: Elma dilimleri, kabak çekirdeği, tarçın ve de fındık ezmesiyle süslenmiş olan yulaf lapası

·        Öğle Yemeğinde: Brokoli ve de tatlı patates dilimleriyle sebzeli burger

·        Akşam Yemeğinde: Barbunya ile erişte

·        Ara Öğünlerde: Antep fıstığıyla hazırlanmış olan ev yapımı granola, Hindistan ceviziyle süslenmiş Chia pudingi

Cumartesi

·        Kahvaltıda: Brokoli, lahana, domates ve de kabakla hazırlanmış sebze sote

·        Öğle Yemeğinde: Kızarmış sebzeler ve de kinoa kısırı

·        Akşam Yemeğinde Domates, biber, mısır ve de taze soğanlı börülce salatası

·        Ara Öğünlerde: Kabak çekirdeği, üzüm kurusu ve haşlanmış kereviz

Pazar

·        Kahvaltıda: Bitkisel sütle hazırlanmış meyveli tarzda içecek, avokado ve de kızarmış tam tahıllı ekmek

·        Öğle Yemeğinde Izgarada pişirilmiş kuşkonmaz, fırında patates ve mercimek köftesi

·        Akşam Yemeğinde: Kahverengi pirinçle hazırlanmış pilav ve de enginar dolması

·        Ara Öğünlerde: Badem, havuç cipsi, meyve salatası ve de humus